Column: Eric Alink
Beeld: Sint-Janskathedraal

 

Vijf jaar geleden stelde denker Bas Heijne in de Huzinga-lezing wat hij als het grootste conflict van deze tijd ziet: ons verlangen naar een rationeel geordende wereld versus onze onuitroeibare hang naar betovering.

Enerzijds lijkt de wedstrijd Ratio United – FC Magie al beklonken, in het voordeel van het verstand. Veelzeggend: in de Mariënburg, het oudste en grootste klooster van Den Bosch, hoor je niet langer de weesgegroetjes van de Zusters van JMJ [Jezus, Maria en Jozef], maar colleges over digitale doelgroepsegmentatie en algoritmes. Sinds twee jaar is in dit voorheen rooms-katholieke complex een internationale masteropleiding voor Data Science gevestigd.

Toch geeft de magie zich nog niet gewonnen. Haar tijdloze verschijningvorm: kunst, die het voorportaal van zinsbegoocheling en illusie vormt. Zij tilt ons uit boven de wereld van verdienmodellen en excel-bestanden. Daarnaast kan magie zo onverbrekelijk met een locatie verbonden zijn, dat je haar met brandende salie noch afgraving kunt verjagen.

In maart gidste ik componiste Kate Moore door de Bossche binnenstad, langs bekende en minder bekende sacred places die aan ogen, licht en duisternis raken. Ze was benieuwd hoe die plekken eruitzagen, welke spiritualiteit ze ademden. Het was een rijke oogst. Die zeven bezochte plekken vormen de inspiratiebron voor het requiem Lux Aeterna: Vivid, een drieluik dat Kate in opdracht van November Music heeft geschreven.

Het was fris, die namiddag in maart. Maar we warmden ons aan de zekerheid dat het Mirakelboek vlakbij was. Het ligt in de Sint-Jan en telt 481 opgetekende mirakels, die zich vanaf de veertiende eeuw dankzij beweerde interventies van Maria in binnen- en buitenland hebben voorgedaan.

Afgelopen zomer ploegde ik door dat Mirakelboek en viel van de ene oh in de andere ah. Ik las over kreupelen die weer soepeltjes de horlepiep konden dansen, doven die niet langer van engelengezang verstoken bleven en doden die zich het oude adagium van Sonja Barends herinnerden: ‘Morgen gezond weer op.’ Het boek telt ook mirakels die aan slechtziendheid en blindheid raken. Als voorproefje op het requiem van Kate Moore drie van zulke wonderverhalen.

Mirakel 13: Hein Cloet uit Mülheim bij Essen [Westfalen] werd in 1379 blind aan één oog en twee jaar later aan het andere. In september 1382 genas hij volledig, na het aanroepen van Maria in Den Bosch.

Mirakel 42: De priester Arnt Klijnkaert uit Mulke bij Tongeren was gedurende een jaar blind. Tot op het moment van zijn bedevaart naar Maria vastte hij zaterdags op water en brood. Hij genas omstreeks 8 september 1382.

Mirakel 67: Swevelt, het dochtertje van Bernt en Barbara Bole uit Nütterden bij Kleef, raakte na een zwaar onweer blind. Anderhalf jaar leefde ze in duisternis. Dat lot inspireerde een zekere Liesbet Francken tot een bedevaart naar Den Bosch. Het kind genas.

Het boek stokt bij het 481ste mirakel. Zochten ongelukkigen hun heil voortaan elders? Gaf Maria er de brui aan? Is magie voorgoed verbannen? We tasten in het duister, maar gelukkig niet lang meer. Wie op vrijdag 2 november het Bosch Requiem van Kate Moore hoort, zal getuige zijn van het 482ste mirakel: hoe muziek licht in hedendaagse duisternis brengt.

Eric Alink, stadschroniqueur


P.S. Deze tekst is opmaat tot de tekst Eerst geloven, dan zien die voorafgaand aan het Bosch Requiem zal worden voorgedragen. Eerder die avond voeren wandelroutes langs zeven sacred places in de binnenstad. Op elke plek zal een kort literair of muzikaal intermezzo zijn.

 

In de columnreeks November Stories vertellen onze (gast)programmeurs je tot aan het festival elke twee weken over hoe het programma tot stand komt en hoe zij hun keuzes maken. Met tipjes van de sluier, 'inside information' en hier en daar sappige anekdotes. Lees hier meer columns!

Deel dit nieuwsbericht